CỤC DIỆN 2023: Đài Loan Trước Mối Nguy Trung Cộng (230218)

 CỤC DIỆN 2023

Đài Loan Trước Mối Nguy Trung Cộng (230218)

Đầu năm 2024, Đài Loan có tổng tuyển cử: bầu lại Tổng thống và Quốc hội (là Viện Lập Pháp, Legislative Yuan). Tức là năm nay, cả hai đảng đều ngó vào quan hệ với Trung Cộng khi bị Bắc Kinh thường xuyên đe dọa. Kế tiếp mới là bài toán nội chính như tăng trưởng kinh tế, nạn tham ô và hệ thống bảo dưỡng sức khỏe cho người dân.

Chiến đấu cơ F-16 của Đài Loan theo dõi oanh tạc cơ H-6K của Trung Cộng (hình Defense Post vào cuối năm 2022)

Vì vậy, Cục Diện 2023 cần nhìn vào lập trường của hai đảng là 1) Dân Chủ Tiến Bộ hay Dân Tiến (Democratic Progressive Party, DPP) và 2) đối lập là Quốc Dân Đảng (Kuomintang, KMT hay QDĐ). Khi xã hội Đài Loan đang có lắm thay đổi lớn, cả hai đảng đều xoay trở với tình hình mới mà vẫn ưu tiên lưu ý đến quan hệ chiến/hòa với Trung Cộng.

Chúng ta hãy nhìn vào bối cảnh, rồi các thách đố cho hai đảng trong một bài hơi dài hơn mọi khi:

1/ Đảng Dân Tiến đang cầm quyền bị đặt trước nghịch lý là a) lập trường bảo vệ chủ quyền, như quan điểm của đa số và b) việc phát triển kinh tế, vốn lại tùy thuộc vào luồng giao dịch với Hoa lục (lục địa Trung Hoa, do Trung Cộng thống trị). Tháng 11 năm ngoái, đảng thất cử trong việc bầu lại hội đồng hàng tỉnh tại các địa phương khiến Tổng thống Thái Anh Văn phải từ chức Chủ tịch đảng. Nguyên do là việc chống đại dịch COVID-19 và nạn tham nhũng tại các địa phương. Khi bầu cử Tổng thống, Phó Tổng thống William Lai (Lại Thanh Đức) sẽ là ứng viên của đảng Dân Tiến.

2/ Là tiêu biểu cho quyền lợi doanh gia, KMT có lập trường thân thiện với Bắc Kinh vì đầu tư và giao dịch với Hoa lục. Nhưng từ khi Tập Cận Bình lãnh đạo 10 năm trước với chủ trương thống trị Đài Loan, đảng mất hậu thuẫn quần chúng, nhất là giới trẻ. Hy vọng 2024 của đảng là hứa hẹn cải thiện kinh tế và tránh nói đến lý do thân thiện với Bắc Kinh. Tuy nhiên, kinh nghiệm cho thấy việc thắng cử tại địa phương năm ngoái không tất nhiên dẫn tới đắc cử ở cấp quốc gia. Ứng cử viên bầu cử Tổng thống của đảng là Thị trưởng thành phố Tân Bắc (New Taipei), xưa kia là Cảnh sát trưởng, Hou You-ih (Hầu Hữu Nghi) lại có một chút hy vọng.

3/ Chuyện nhức đầu là giữa hai đảng Dân Tiến và KMT, một đảng thứ ba vừa xuất hiện năm 2019: đảng Đại Chúng Đài Loan (Taiwan People’s Party - TPP) của bác sĩ Kha Văn Triết – Ko Wen-je. Lập trường của đảng là kết hợp a) việc bảo vệ môi sinh, như đảng Dân Tiến; và b) nền độc lập như đảng KMT ngày xưa khi đòi về giải phóng Hoa lục! Do đó, đảng Đại Chúng vừa muốn buôn bán với Hoa lục vì lý do kinh tế, lại cương quyết chống giải pháp quân sự của Bắc Kinh. Đảng chỉ có hậu thuẫn của 8,2% dân chúng, nhưng là quả cân nằm giữa hai đảng lớn nói trên trong Quốc hội năm tới!

4/ Nói chung, các cuộc khảo sát dân ý cho thấy đa số tới 60% muốn giữ nguyên trạng mập mờ, 30% muốn độc lập, nhất là từ năm 2018. Đảng KMT có hậu thuẫn của 25% cử tri, thua đảng Dân Tiến được 30%, nhưng hơn 40% thì còn lưỡng lự! Với dân số 23 triệu rưởi (so với một tỷ 400 triệu của Hoa lục) Đài Loan có Tổng sản lượng gần 900 tỷ một năm, tính theo đầu người (con số thay cho năng suất) là hơn 35 ngàn đô la (so với gần 13 ngàn của Trung Cộng), Đài Loan là xứ Đông Á hiếm hoi đã bãi bỏ chế độ độc đảng từ năm 1996 và trở thành nước tiên tiến có dân chủ (như Nhật và Nam Hàn). Mà đa số còn phân vân về lá phiếu năm tới! Ta hãy nhìn qua bên kia:

5/ Từ mươi năm nay, Trung Cộng có lập trường đầy đe dọa về số phận Đài Loan: họ cho là một tỉnh ly khai, phiến loạn và cần được thống nhất, kể cả qua võ lực. Vì vậy, đôi bên khó có cơ sở đàm phán. Chủ trương của Tập Cận Bình vẫn là quy tắc “nhất quốc lưỡng chế” (một quốc gia hai chế độ) như Hong Kong, Macao, sẽ được quyền tự trị như Tân Cương và Tây Tạng. Chủ trương đó đẩy đảng KMT vào thế kẹt, nhất là sau biến cố mới xẩy ra tại Hong Kong. Đa số dân Đài Loan không chấp nhận quy tắc giả tạo đó. Họ cũng biết Bắc Kinh có tham vọng lãnh đạo thiên hạ theo mô thức “dân chủ tập trung” (thực chất là độc đảng) để kỹ nghệ hóa!

6/ Không chỉ có khái niệm “dân chủ tập trung” học từ Lenine: Họ Tập đòi tập trung quyền lực vào tay mình để “đổi mới” Trung Quốc, khi Đài Loan trải qua tiến trình đó từ nửa thế kỷ, nay đã có chế độ dân chủ theo kinh tế thị trường trù phú và thuật lý tiên tiến khiến người dân hãnh diện. Không dụ nổi thì Tập Hoàng đế bèn dọa với việc cô lập Đài Loan về ngoại giao qua các nước bạn hàng của Trung Cộng rồi còn xâm phạm vùng định vị hàng không (ADIZ) lẫn hải phận của Đài Loan.

7/ Với tinh thần ‘giải ảo”, ta xét kỹ tương quan nhân quả - cái gì là nguyên nhân, cái gì là hậu quả: Sau khi Mã Anh Cửu của đảng KMT đi xuống, bà Thái Anh Văn của đảng Dân Tiến là Tổng thống từ năm 2016 rồi tái đắc cử vẻ vang năm 2020 thì Bắc Kinh tri hô Đài Loan có “âm mưu ly khai” dù bà Thái chủ trương giữ nguyên trạng và còn cố can gián xu hướng độc lập của đảng Dân Tiến trong Quốc hội. Nhưng quốc tế cũng theo dõi tình hình và có phản ứng chính là vì thái độ của Bắc Kinh.

8/ Do sự hống hách của Bắc Kinh, từ năm 2017, Hoa Kỳ và các nước Âu Châu (Anh, Đức, Pháp và gần đây là Lithuania) đã gia tăng quan hệ với Đài Loan. Tháng Tám năm ngoái, Chủ tịch Hạ viện Mỹ là Nancy Pelosi còn đến Đài Loan gặp Tổng thống Thái Anh Văn, điều chưa từng có từ 25 năm. Ba năm qua, Bắc Kinh càng hung bạo, như xâm phạm ADIZ và tập trận với đạn thật thì khối dân chủ Tây phương, kể cả Nhật, càng sát cánh với Đài Loan. Tháng Tám năm ngoái, Bắc Kinh ra một bạch thư thứ ba về Đài Loan (được cập nhật từ một văn kiện năm 2000) và khẳng định quy tắc “nhất quốc lưỡng chế” là khảo hướng tối hảo nhằm giải quyết việc thống nhất!...

Hơn 1.200 chữ rồi, chúng ta nên kết luận thế nào về cái gân gà mà Bắc Kinh muốn nuốt?

- Nhìn từ Đài Loan, chúng ta thấy tình hình kinh tế có thể chi phối kết quả bầu cử năm tới. Nếu đảng Dân Tiến không đạt ấn tượng là có cải tiến, sẽ bị quy trách về xuất cảng suy sụp khi toàn cầu đều gặp khó khăn trong năm 2023.

- Cũng nhìn vào Đài Loan, đảng KMT có thể thất cử nếu vẫn lạng quạng về chủ quyền và mất đa số cử tri trung dung. Họ vốn quan tâm đến bầu cử toàn quốc hơn địa phương.

- Kịch bản kia: Thái độ ngang ngược của Bắc Kinh tại Hong Kong giúp đảng Dân Tiến đại thắng năm 2020. Khi Bắc Kinh càng hung hăng nếu Chủ tịch Hạ viện Mỹ là Dân biểu Cộng Hòa Kevin McCarthy thăm Đài Loan, Lại Thanh Đức của đảng Dân Tiến càng thắng lớn và đối thoại qua Eo biển Đài Loan trở thành vô ích.

- Vòng luẩn quẩn: đảng Dân Tiến mà đắc cử Tổng thống, Bắc Kinh càng thiên về biện pháp quân sự thô bạo. Nếu Kha Văn Triết của đảng KMT thắng cử thì đối thoại qua Eo biển Đài Loan cũng khó tiến xa hơn vì đa số dân Đài Loan không muốn vậy.

- Nhìn ra ngoài, Bắc Kinh lâm thế kẹt vì khó nuốt chửng Đài Loan bằng võ lực khi cộng đồng quốc tế cũng không chịu khoanh tay. Các nước càng liên kết thì họ Tập càng… ngó vào tuổi thọ chính trị của mình vì tưởng giải quyết vụ Đài Loan từ mươi năm trước, nên sẽ khó ngồi thêm năm năm.

- Trong khi đó, dân Đài Loan muốn gì? Hơn 60% muốn là “người Đài Loan”, gần 10% muốn là người Trung Hoa, mà thành phần thiểu số này ngày càng già lão!...